Παρασκευή, 6 Ιανουαρίου 2017

Τελικά δεν θα τους νικήσει ο κίτρινος εχθρός



     Στον Παναμά, 
                   [στα ίχνη του Βάσκο ντε Μπαλμπόα*                      *Vasco Núñez De Balboa, 1510  
        με προορισμό το Πάγκο-Πάγκο*                 
                                             [στην Αμερικανική Σαμόα,  
       έπλεε με ίσαλο* πατημένη,                                                        *Γραμμή φόρτωσης
                            [και μετά από ανεφοδιασμό,
       το υπερφορτωμένο λίμπερτυ το παλιό...

        Ο καπτα Μήτσος σφιχτά ένα βιλάι*
                                         *σκοινί
        στο ένα το χέρι του κρατάει,
        διασχίζοντας τον Παναμά,
        τούτη τη διώρυγα του θανατά,
       που για ν ανοίξει,
                 [πέσαν κορμιά πολλά....








Να ενωθούν οι δύο ωκεανοί,
πολλοί το είχανε ονειρευτεί
σ΄εκείνο το στενό κομμάτι γης,
κι οι Γάλλοι βάλαν μπρος ευθύς,

σαν αποπεράτωσε το Ζευς*,                        *Το Σουέζ είναι αναγραμματισμός του "Ζευς"     
ο διπλωμάτης,
               [και μηχανικός Λεσσέπς....


Όμως ο υπερτιμημένος μάστορας,
                         [από τις τροπικές βροχές,
τις ατελείωτες, εκνευριστικές κι απανωτές,
τα βρήκε σ' αυτό το έργο του μπαστούνια,
μα πιότερο απ' τα κουνούπια*,   
                                       *ελονοσία           
                        [που υπήρχανε εκεί μιλιούνια....

Φεύγουνε και τα παρατάν λάκα- μπαράκα*,                  *φύρδην μίγδην
απίστευτη οικονομική ζημία,
                            [πάθανε μεγάλη πλάκα..              

        Είχε δεν είχε το φιάσκο, ξεχαστεί,
        όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι Αμερικανοί,
        των Γάλλων τα δικαιώματα αγοράζουν 
                                     [όπως και πέριξ όλη τη γη,
        κι αρχίζουν σκάψιμο απ' την αρχή....

        Το πως μπήκανε στο παιχνίδι,
                                     [είναι μεγάλη ιστορία,
        και δύο λόγια μόνο θα πω, εν συντομία.

Τότε τον Παναμά τον είχε η Κολομβία,
και οι αντάρτες στον Παναμά,
                            [πάλευαν για ανεξαρτησία.

Οι ΗΠΑ τον αγώνα τους υποστηρίζουν, 
                                  [με διάθεση αλτρουιστική,
και 'κείνοι σαν λευτερώνονται, 
              [παραχωρούν σ' αυτούς του ισθμού τη γη....

Μα καιροφυλακτούσε πάλι,  
                             [ο τροπικός εχθρός, 
ο θανατηφόρος, ανίατος τότε,
                             [κίτρινος πυρετός,
όπου χιλιάδες εργατών θερίζει διαρκώς.       

Η θυσία τους όμως πάει χαμένη, 
(αλλοίμονο στην εργατιά,
                        [την χαμηλοπληρωμένη),
γιατί οι τροπικές βροχές,
                             [που δεν εσταματούσαν,
απ' τις πλαγιές τα χώματα,
                               [συνέχεια ξεκολλούσαν,
κι άντε "ξανά-μανά",
                     [να μοιάζει βαρέλι δίχως πάτο,
το έργο στον ισθμό του Παναμά κει κάτω.



Είδανε και αποείδανε κι αυτοί, 
                         [και τελικά τα παρατήσαν...
       

Νέοι μηχανικοί
                [τούς αντικαταστήσαν,
μα.... ούτε αυτοί τα καταφέραν...

Ώσπου μίαν "ωραίαν ημέραν",
                [άλλοι νεοφερμένοι Αμερικανοί, 
που με τη σειρά τους απογοητεύονται κι αυτοί, 
βλέποντας πως μάταια σκάβουνε,
                           [και τελικά θα τους νικήσει η γης...

Τότε ανατρέπουν την ιστορία
                           [της κλασσικής μηχανικής...
[εκτρέποντας τον Τσάγρες* ποταμό                       *Chagres river, Colón Panama
                                      [που ήταν παρακεί,
και πλημμυρίζουν με νερό όλη την περιοχή...    

            Τώρα από του Παναμά τη Δύση ως την Ανατολή,
            μία τεράστια λίμνη έχει φτιαχτεί,
            που η στάθμη της όμως από τη θάλασσα
                                                                [ήτανε πιο ψηλά,
            και με τεράστιες πόρτες, να μην αδειάσει η λίμνη
                                                                [βαστάγανε τα νερά.....

            Τα πλοία τώρα πρέπει στη λίμνη για να μπουν,

             να σκαρφαλώσουν,
                                      [στη στάθμη της
 ν' ανεβούν,
             και στον Ειρηνικό κοντά μετά σαν φτάσουν,
                                                   [πάλι να ξανακατεβούν...

         

             Γι αυτό λοιπόν κατασκευάζουν,
                                                 [ανισοϋψείς δεξαμενές,
             μια σκάλα πλοίων δηλαδή,
                                      [που τις διελεύσεις τους να κάνει εφικτές...









Αυτήν λοιπόν τη διώρυγα, 
                          [διέσχιζε ο καπτα Μήτσος,
και θέλεις απ' τη κλεισούρα,
                                [ή το ξενύχτι ίσως,
μετά απ' ένα ατέλειωτο,
                         [εικοσιτετράωρο σταμπάι"*,            *ετοιμότητα
πρόχειρο βρήκε εμένα,
                      [κι άρχισε στο καμπούνι να μιλάει,
αφηρημένα,

           [σε μία "ντε πρεφούντις"* διήγηση.                 *εκ βαθέων


       Σκληρές οι φράσεις του...
                          [σαν να ζητούσανε εκδίκηση
       για τη χαμένη του ζωή,
       και στην θυμωμένη εξομολόγησή του αυτή,
       πού 'λειπε η χαρά αλλά περίσσευε ο πόνος,
       πότε Αόριστος και πότε Ενεστώς
                                     [γινότανε ο χρόνος.



"Από το χωριό μου σε κάποιο οροπέδιο,
άνεμοι με πήγαν, 

                 [βόρειο και νότιο ημισφαίριο,
σ' ωκεανούς, 

         [στον Ινδικό, Ατλαντικό, κι Ειρηνικό
θες πότε με κωλόκαιρο, θες πότε με καλό...

Μα πως βρέθηκα 'γώ ναυτικός

που θάλασσα από μικρός
δεν είχα δει, ψυχή μου ?


Κάπου στα είκοσί μου,
"πως θάκανα τη τύχη μου",
μούπαν... 
         [κι εγώ, το σπίτι μου,
με ένα νταηλίκι μου,
παράτησα με λύπη μου,

....και να το χαμαλίκι μου,
γαμώ την καταδίκη μου.

Μεγάλη κι άγρια θαλασσοταραχή,
θυμάμαι πούχε,

                    [σαν είχα πρωτομπεί
σε μότορσιπ κάποιου γνωστού,                               

                                           [του καπτα Λιά,
μετά από κόπο να βρω κάποια δουλειά....                         

Μήτε σχολιό μήτε αλλού

                       [δεν έμαθα τα κόλπα,
το πως να βάζω πάνω βόλτα
στη μπίντα* με τα παλαμάρια,                                *δέστρα κάβων
πως να διαβάζω τα φεγγάρια,
και του ηλίου τις γωνίες,

αστέρια... ανέμους,                        
                         
                        ...και θωπείες
να αγοράζω στα λιμάνια,
μαζί με τ' άλλα τα χαρμάνια.                                  

Μάθαινα να περπατώ σταβέντο*                            *υπήνεμα
και πως να δένω στο ρεμέτζο,*                                
*δέσιμο του πλοίου στο λιμάνι
το πως να κάνω ματισιές,*                                         *κόλληση σπ. κάβων
                                  
και κοντραμπάντο,*                                                     *λαθρεμπόριο
                                [αλλά και λαμογιές                                       
στο μπόνγκερ,* και στα στόρια,*                               *καύσιμα *εφόδια
                                [και πως με τις μπογιές,
ν' αλλάζω όνομα στο πλοίο,

ίχνη να χάνει το τελωνείο,    
το ίδιο και οι πιστωτές,
                                 [οι φεσωμένοι*           
αλλιώς, μου είπανε, δεν βγαίνει...
                     
                       "Αν ρε μα@@@α,
                                            [συ δεν φεσώσεις,
                       δεν θα μπορέσεις να επιβιώσεις,
                       αφού ο δικός σου καραβοκύρης
                       θα γίνει σαν σένα,
                                                 [ένας μπατίρης.

                       Τα Σίτυ και τα χρηματιστήρια,
                       έχουν αντίληψη μυστήρια,
                       και για να τον εμπιστευτούν
                                                [πρέπει "να έχει  μούρη".
 

Το τελευταίο, από μαστούρη,
αργότερα στη Σιγκαπούρη,
το άκουσα...
                   [πρώην καπετάνιο,
όπου τον έπνιξε το δάνειο,
και έχασε πούχε δυό καράβια...

Σώθηκε που τού τα πιάσαν άδεια !
(είχαν προλάβει και τη "μαύρη"*                          *το χασίς
την έδωσαν νωρίς στη Χάβρη)...


Τα παραμύθια λοιπόν,
                     [που άκουγα στη στεριά,
και πρωτομπαρκάρισα,
                         [μες την καλή χαρά,
ήτανε μούφες, και το κατάλαβα,
         [σαν έφαγα τον πρώτο ντουβρουτζά...
Το μότορσιπ εβούλιαξε,
                         [στην Πρέβεζα ανοικτά....

Μα από μικρός ζούσα στ' αδιέξοδο,
                           [που λέγεται φτωχολογιά,
κι έτσι ξαναμπαρκάρισα,
                          [παρ' ότι τα 'ξερα όλα αυτά,
πρώτα μ' ένα Λιβεριανό γκαζά,
κι αργότερα με άλλα τάνκερ,

                                         [και φορτηγά...

Ήμουνα χρόνια βουτηγμένος μες στα λάδια*,                                     *πετρέλαια

με αγωνίες, κινδύνους και χτυποκάρδια.....

                 Η διήγηση εκεί τελείωσε

                                        [γιατί απ' το "Γουώκυ-Τόκυ,
                  "Φούντοοοο"* η βροντερή φωνή                                      *ρίξτε την άγκυρα....
                                      [ακούστηκε του καπτα - Φώτη,
                   του καπετάνιου μας,
                                             [ενός στριμμένου Χιώτη.....
_______________________________________________

Από το βιβλίο "Σπασμένος κάβος", βιωματικό έμμετρο έργο
του Οδυσσέα Ηβιλάγια No 135 / e-mail: pmataragas@yahoo.com /
Επιμέλεια - προσαρμογή κειμένων Cathy Rapakoulia Mataraga

____________________________________________________






* Διώρυγα του Παναμά είναι η δεύτερη σε ναυτιλιακή σπουδαιότητα, από την άποψη των θαλασσίων μεταφορών, στον κόσμο μετά τη Διώρυγα Σουέζ. Με ανισοϋψείς δεξαμενές ενώνει την επί του Ατλαντικού βόρεια ακτή με εκείνη του Ειρηνικού ωκεανού, νότια.

Έχει συνολικό μήκος 48 ν.μιλ. (περ. 77.1 χλμ), πλάτος 45 μ. και βάθος 11 μ. Η πρώτη διέλευση πλοίου έγινε στις 15 Αυγούστου 1914. Δυναμικότητα διέλευσης 50 πλοία ημερησίως. Τα πλοία καταβάλουν τέλη (δικαιώματα) βάσει της χωρητικότητας που έχουν (Panama canal tonnage).
Από τον 16ο αιώνα οι άνθρωποι είχαν καταλάβει ότι αυτή η στενή λουρίδα γης ήταν το κατάλληλο σημείο να δημιουργήσουν μια επικοινωνία νερού των δύο ωκεανών.  Ατλαντικός και Ειρηνικός θα ενώνονταν με τον ισθμό του Παναμά. Πολλοί επιχείρησαν την εκτέλεση του έργου, αλλά οι εδαφικές ανωμαλίες, η διαφορά της στάθμης μεταξύ των δύο Ωκεανών και της παλίρροιας καθώς ο κίτρινος πυρετός έκαναν την κατασκευή προβληματική, αν όχι αδύνατη. Το 1859 κατάφεραν να τελειώσουν μια σιδηροδρομική γραμμή που διέσχιζε τον Ισθμό, που στοίχισε όμως πολλές απογοητεύσεις, κόπους και έξοδα. Φαινόταν, λοιπόν, πως τα πλοία θα συνέχιζαν να κάνουν το γύρο του Κέιπ Χορν, διαπλέοντας 8.000 μίλια παραπάνω. 
Το 1876 οι Γάλλοι αποφασίζουν να δοκιμάσουν την τύχη τους. Ιδρύουν τη Διεθνή Εταιρεία της Ωκεάνιας Διώρυγας, που εξουσιοδοτεί και τη γαλλική εταιρεία «Λεσσέψ» που είχε ιδρύσει ο Φερδινάνδος Λεσσέψ να αρχίσει τις εργασίες. 
Πέντε χρόνια τους παίρνει μέχρι να ξεκινήσει η γαλλική προσπάθεια. Η μεγαλύτερη ίσως δυσκολία (υπήρξαν πολλές), οι τροπικοί πυρετοί, με τις τρομερές απώλειες ζωής στο εργατικό προσωπικό. Μαζί με την κακή διαχείριση, τη διαφθορά και την κλοπή που οργίαζαν, οδηγούν την προσπάθεια σ' έναν άδοξο τερματισμό το 1888 με την πτώχευση της εταιρείας. Οι Γάλλοι εγκαταλείπουν το μεγαλόπνοο σχέδιο τους όπως όπως, αφήνοντας πίσω τους σκουριασμένα μηχανήματα και τάφους χιλιάδων εργατών.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα είναι η επόμενη που θα προσπαθήσει το 1904 αφού εξαγοράζει τα γαλλικά δικαιώματα και μια στενή λωρίδα γης, που είχε μήκος 50 μίλια και πλάτος 10 (η Ζώνη της Διώρυγας).
Ο αρχίατρος Ουίλιαμ Κρόουφορντ Γκόργκας ανέλαβε να απαλλάξει τη Ζώνη της Διώρυγας από τις ακαθαρσίες και τις αρρώστιες, την ελονοσία και τον κίτρινο πυρετό, εξαιτίας των οποίων πέθαναν πολλοί εργάτες. Δημιουργήθηκε μια Επιτροπή για τη Διώρυγα, με πλήρη μηχανικά και διοικητικά δικαιώματα και η κατασκευή της άρχισε. Ο πρώτος αρχιμηχανικός Τζον Ουάλας παραιτήθηκε ύστερα από ένα χρόνο και ο διάδοχός του Τζον Στίβενς αποσύρθηκε το 1907.
Ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Θεόδωρος Ρούζβελτ αντιλαμβανόταν πως αν επρόκειτο να κατασκευαστεί μία Διώρυγα του Παναμά, δεν έπρεπε να επαναληφθούν τα λάθη που είχαν διαπράξει οι Γάλλοι. Το 1907, η Επιτροπή Διώρυγας ανετέθη στο στράτευμα και ο συνταγματάρχης Τζορτζ Ουάσινγκτον Γκέταλς ανέλαβε τη διοίκηση. 
Μια νέα ιδέα... και καταφέρνουν το ακατόρθωτο !  
Το κανάλι δεν θα γινόταν ένας κρίκος που θα ένωνε απ' ευθείας τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, όπως είχαν σχεδιάσει οι Γάλλοι, αλλά ένας υδάτινος διάδρομος, φραγμένος από ξηρά, κατασκευασμένος στη ψηλή ράχη του ισθμού.


Από τον Ατλαντικό τα πλοία θα εισχωρούσαν μέσα σε μια διώρυγα του επιπέδου της θαλάσσης, μήκους 7 μιλίων. Τρία τεράστια φράγματα θα σήκωναν τα πλοία 85 πόδια πάνω από το επίπεδο της θαλάσσης στην πραγματική διώρυγα. Από εκεί θα ταξίδευαν ανεμπόδιστα 32 μίλια στη λίμνη Γκάτουν και θα περνούσαν μέσα από το Κουλέμπρα Κατ στα φράγματα του Ειρηνικού. 

Το Πέδρο Μιγκέλ, το πρώτο φράγμα, θα χαμήλωνε τα πλοία 30 πόδια στην τεχνητή λίμνη Μιραφλόρ, πλάτους 2 μιλίων. Έπειτα, άλλα δύο φράγματα θα χαμήλωναν τα υπόλοιπα 54 πόδια στο κανάλι του επιπέδου της θάλασσας. Από κει και πέρα θα απέμεναν να διασχισθούν μόνο 8,5 μίλια έως τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν το εσωτερικό κανάλι επειδή το ηπειρωτικό χώρισμα ήταν περίπου 85 πόδια ψηλότερο από το προτεινόμενο επίπεδο ύψους του θαλάσσιου διαδρόμου. Οι λόφοι έπρεπε να κοπούν κάθετα σε μια έκταση 9 μιλίων στο Κουλέμπρα Κατ. Πηγή υδάτων θα ήταν για το σκοπό αυτό ο ποταμός Τσάγρες. Αυτός όμως ήταν πολύ χαμηλότερος από το προτεινόμενο επίπεδο των 85 ποδιών. 

Το έργο ολοκληρώθηκε. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1913, άνοιξαν τα φράγματα της λίμνης και το νερό εισχώρησε στο κανάλι. Άνοιξαν οι υδατοφράχτες και τα νερά του Ατλαντικού γέμισαν την πρώτη σύρτη. Πυκνά πλήθη από υπερήφανους εργάτες μαζί με τις οικογένειές τους ζητωκραύγασαν καθώς το πρώτο πλοίο, το ρυμουλκό "Γκέιταν", σημαιοστολισμένο μπήκε σφυρίζοντας μέσα στο φράγμα. Οι μηχανικοί και οι επίσημοι βρίσκονταν επάνω στο ρυμουλκό.
Ύστερα από ένα χρόνο, στις 15 Αυγούστου του 1914 η Διώρυγα παραδόθηκε στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Μέχρι το 2000 βρισκόταν κάτω από την οικονομική εκμετάλλευση των ΗΠΑ.
Στρατιωτικά σήμερα η διώρυγα του Παναμά συνεχίζει να θεωρείται ουδέτερη θάλασσα.



* Πάγκο Πάγκο, (αγγλικά: Pago Pago) 
Ένα από τα καλύτερα λιμάνια των νοτίων θαλασσών και για το λόγο αυτό αποτελεί και σπουδαία ναυτική βάση των ΗΠΑ. 

Το λιμάνι περισσότερο γνωστό, ιδιαίτερα στους ναυτικούς, από τον ομώνυμο ισχυρό ραδιοφωνικό σταθμό μεγάλης εμβέλειας.


Η ομώνυμη πόλη είναι πρωτεύουσα της Αμερικανικής Σαμόα που βρίσκεται στη νότια ακτή της μεγαλύτερης νήσου Τουτουίλα της συστάδας των Σαμόων νήσων.


*Ίσαλος, Γραμμή φόρτωσης ή γραμμή μεγίστου φόρτου ή σημείο Πλίμσολ (Plimsoll line) είναι η ίσαλος που σύμφωνα με τους υπολογισμούς που γίνονται κατά τη σχεδίαση, θα πλέει το πλοίο στην κατάσταση πλήρους φόρτωσης. 

Σ' αυτή αντιστοιχεί το μέγιστο επιτρεπόμενο βύθισμα από τους νηογνώμονες κατά το θέρος, όταν το σκάφος είναι ζυγοσταθμισμένο. 

Η ίσαλος γραμμή θέρους θεωρείται ως ίσαλος κατασκευής ή ίσαλος υπολογισμού του πλοίου διότι είναι εκείνη, η οποία λαμβάνεται σαν βάση για τη μελέτη του σκάφους και τον προσδιορισμό των άλλων γραμμών φόρτωσης. 
                      


* Βάσκο Νούνιες (ή Νούνιεθ) ντε Μπαλμπόα (Vasco Núñez De Balboa, 1475 - 15 Ιανουαρίου 1519) ήταν Ισπανός εξερευνητής, διοικητής και κονκισταδόρ (κατακτητής), και ο πρώτος Ευρωπαίος επικεφαλής αποστολής που έφτασε στον Ειρηνικό Ωκεανό από το Νέο Κόσμο.

Γεννήθηκε στην Ισπανία, το 1475. Ταξίδεψε στο Νέο Κόσμο το 1500 και έπειτα από αρκετές εξερευνήσεις, έφτασε στο νησί Ισπανιόλα, όπου ίδρυσε οικισμό. Το 1510 εποίκισε και το σημερινό Παναμά, ιδρύοντας τον οικισμό Σάντα Μαρία λα Αντίγουα ντελ Νταριέν. Ο οικισμός αυτός ήταν ο πρώτος μόνιμος ευρωπαϊκός οικισμός στην ενδοχώρα της Αμερικής. Διέχισε τη Διώρυγα του Παναμά στον Ειρηνικό Ωκεανό το 1513. Ο Μπαλμπόα τον ονόμασε Νότια Θάλασσα. Ύστερα από εφτά χρόνια ονομάστηκε Ειρηνικός από το Μαγγελάνο.


*Κανάλι του Σουέζ: Οι λαοί της ανάποδης γραφής, -από δεξιά προς τ' αριστερά- Έλεγαν Δίας τη βόρεια άκρη του Ισθμού πριν γίνει διώρυγα -πριν κοπεί- και τη νότια Ζεύς, γραμμένα φυσικά και τα δύο τοπωνύμια ανάποδα.
Έτσι σήμερα έχουμε το Πορτ Σάιντ -Port Said- και το Σουέζ -Suez-



* Λεσσέψ,  Ο Γάλλος διπλωμάτης και μηχανικός Κόμης Φερδινάνδος Λεσσέψ που στον Παναμά δεν κατάφερε να επαναλάβει την επιτυχία που είχε στο Σουέζ. 
Την εντολή κατασκευής (διάνοιξης) του Αιγυπτιακού ισθμού, πήρε από τον Αιγύπτιο αντιβασιλέα Σαΐντ Πασά το 1854. 
Η κατασκευαστική εταιρεία κάνει συμβόλαιο εκμετάλλευσης για 99 χρόνια  και στη συνέχεια την παραχώρησή της στην Αίγυπτο. Στοιχίζει 100 εκατομμύρια δολάρια. 
Η διώρυγα του Σουέζ  είναι πλέον γεγονός... παραδίδεται το 1969. 


Το 1875 οικονομικές δυσχέρειες ανάγκασαν τον νέο αντιβασιλέα Ισμαήλ Πασά να πωλήσει το χαρτοφυλάκιό του, το οποίο αγοράστηκε αμέσως από τη Βρετανική κυβέρνηση.



  σπασμένος κάβος  


Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2016

Όνειρα α-λογόκριτα και μη



                 Μέρος 1ο, ''...λέω να πάω στα καράβια''

      Αν σκέπτεσαι φίλε,
                                [να γίνεις καπετάνιος, ναυτικός,
         κι έχεις ακούσει ότι αμείβεται προνομιακώς,
         ότι εύκολα πλουτίζει και κάνει βιός,
         να ξέρεις πως δεν πας σε κρουαζιέρα,
                          [να βλέπεις ξένα μέρη και αλμπατρός...

         Αν σκέφτεσαι φίλε, 
                         [κάποτε εσύ να γίνεις όπως αυτός,                    
         άκουσε προηγουμένως τι θα σου πει, 
                         [το βίτζι, ο μπουλμές κι ένας σκαρμός,1 

         Νάσαι στο πλοίο πρέπει,
                          [απ' αστυνόμος έως γιατρός,
         από λογιστής...  
                        [έως σωσιβίων λέμβων μηχανικός...
                
        Αν σκέπτεσαι φίλε,
                              [να γίνεις καπετάνιος, ναυτικός,
         πρέπει να είσαι και λίγο μαθηματικός,          
         για να επιλύεις τύπους,                             
                              [της σφαιρικής τριγωνομετρίας,
         προς εύρεση της σωστής πορείας...

         Αν φέρουν κάποιον μεσοπέλαγα,
                                     [από το πλήρωμα σακατεμένο,
         από τραυματισμό ή από κάψιμο μισοπεθαμένο,
         εσύ...  θα έχεις για την περίθαλψή του την ευθύνη,
         την εξέλιξη να εκτιμήσεις και τι πρέπει να γίνει,
         να τον γιατρέψεις... ή ν' αποφασίσεις 
         για  μεντικο-οδηγίες* να τηλεγραφήσεις...                            
               Αν σκέπτεσαι φίλε,
                                     [να γίνεις καπετάνιος, ναυτικός,
           Στο πάγο και στο καρα-καύσωνα πρέπει να είσαι ανθεκτικός...

           Στα ναυάγια ή στη θαλασσορύπανση,
                                               [για όλους θα είσαι σάκος του μποξ,
           ν' ακούν οι δικοί σου στις ειδήσεις, 
                                         [την ξανθιά, μετά χαράς να λέει στη τιβή,
           πως συνελήφθη ο  πλοίαρχος,
                                        [ώστε ο κάθε πικραμένος να ικανοποιηθεί,
            και να μην σκαλίζει για τα κύρια αίτια,
                                        [κι έτσι η όποια βρώμα να κρυφτεί.
            Τώρα αν έφταιγε ο καπετάνιος,                                                                          
                                        [κανένας τους δεν θα ασχοληθεί.

Ενίοτε... στις επικίνδυνες απ' τα γκάζια, 
                                                 [χαώδεις πετρελαιοδεξαμενές
να μπαίνεις πρέπει, με μάσκα ή και χωρίς αυτήν πολλές φορές...

Των πληρωμάτων θάσαι ο στόχος και ο εχθρός τους,
γιατί αντί των αορ-ά-των βεβαίως εκμεταλλευτών τους,
εσύ ο φτωχός, είσαι επίσημα ο αντιπρόσωπός τους,
κι εσένα θάχουνε για να ξεσπάνε... 
                                                  [που θάσαι 'μπρός τους.

Θα σε σκυλοβρίζουν στα φανερά ή στα κρυφά,
                                      [ακόμη και για τα άνοστα φαγητά,
και κάποιοι μεθυσμένοι εκούσια ή ακούσια,
για να σε δείρουνε κατά καιρούς θα κάνουνε γιουρούσια..

Οι πιλότοι των λιμανιών θα λεν ότι είσαι κότα... ή βλάκας,
αν δεν κινδυνέψεις να πας στα αβαθή,
                                     [προς διευκόλυνση της πιλοτο-βάρκας.

Τα κύματα σαν το καράβι σου πολύ κουνάνε,
οι επιβαίνοντες πάντα σε σένα θα ξεσπάνε,
θα λεν, ότι εσύ είσαι σκιτζής κι ότι δεν ξέρεις τη δουλειά,
και το καράβι το πηγαίνεις άγαρμπα, ερασιτεχνικά !

Πρέπει να ξέρεις, αν χρειαστεί, να χειριστείς πιστόλι...

Πρέπει να ξεχωρίζεις τα ναρκωτικά,
                                       [γιατί οι τελωνειακοί, όλοι μα όλοι,
ψάχνουν και ξαναψάχνουν μήπως σου ξέφυγε καμιά ουσία,
απ' τα παυσίπονα της "παραμύθας"*                                                        *ναρκωτικά
                                       [που τους δηλώνουνε τα αφιχθέντα πλοία.

Πρέπει να έχεις και γνώσεις από αστρονομία,
να βρίσκεις τ' αστέρια μέσω πινάκων,
                                                             [και υστερία,
να μην σε πιάνει όταν εκδίδουν οι άσχετοι βιβλία,
για ν' αριθμήσουνε του καπετάνιου
                                             [ευθύνες.... και υποχρεώσεις (!)...

....μα πες μου τώρα... είν' δυνατόν να μην τα χώσεις,
στον άκαπνο, "του σαλονιού", ξερόλα, όταν σου λέει,
                                                            [το τι πρέπει να κάνεις,
σε σένα που κάθε μέρα, 
                             [στο ντορβά τη κεφαλή σου βάνεις,
και μύριες λύσεις βρίσκεις στο λεπτό ?

Τι άλλο παραπάνω θέλεις τώρα να σου πω,
ανίδεε και "α-θαλάσσιε" συγγραφέα,                                                     
που αραγμένος μια ζωή ήσουνα στον Περαία,
και που ποτέ στον Περσικό δεν θα ιδρώσεις,
ούτε στον Σκαγεράκη ποτέ εσύ δεν θα παγώσεις ?


          Αν σκέπτεσαι φίλε,
                                              [να γίνεις καπετάνιος, ναυτικός,
         σαν μούτσος, ναύτης, ανθυποπλοίαρχος και γραμματικός,*            *υποπλοίαρχος
         προηγουμένως στο καραβο-γουδόχερο θα κοπανηθείς,
         και πριν φορέσεις τα τέσσερα γαλόνια,
                                                     [σαν λεμονόκουπα θα στιφτείς...

         Το φαρμακείο κρατάει ο υποπλοίαρχος στα πλοία τα Ελληνικά, 
         μα δεν ισχύει το ίδιο στα ξένα,
                                           [τα ευκαιρίας, τα μισο-πειρατικά,
         που βγάζεις βέβαια και περισσότερα λεφτά.....


Μπάρκαρα λοιπόν κάποτε νεαρός σ' αυτά,
ως ανθυποπλοίαρχος σε Παναμέζικο   
                                                             [καράβι,
και ο Καπ-τάνιος είπε το φαρμακείο,
       [και την γυροπυξίδα ο νέος να αναλάβει.



Άσχετος κι απληροφόρητος εγώ 'μουν και για τα δύο,
και για την συντήρηση της πυξίδας,
                                     [μα κύρια για το φαρμακείο...

Για την πυξίδα κάτι εγγλεζο-ακαταλαβίστικα, 
                                                   [διάβασα "προσπέκτους",                     *φυλλάδια
δεν κατάλαβα τίποτα,  και την πασάλειβα,
                [με υγρό "τετραχλοράιντ", οριζοντίως και καθέτως.           *Carbon tetrachloride

Η προσφερόμενη δε στο πλήρωμα από εμένα ιατρική βοήθεια,
ήταν για γέλια ή για κλάματα,  σ' αφήνω να διαλέξεις,
                                                                                 [μα την αλήθεια.
                          _________________


                 Μέρος 2ο, ''Εγώ 'μουν μαθητής... μα δίχως να μαθαίνει''

      Κι αν πεις σαν αυστηρός κριτής, σαν ελεγκτής...
          ''...η εκπαίδευσή σου στη σχολή, ποια ήταν η τετραετής ?"

          Θεωρίες και μόνο θεωρίες... Τι να σας λέω τώρα,
          για τις γυροπυξίδες και τα ραντάρ,
                                                            [μαθαίναμε όλη την ώρα,
          αλλά, τίποτα για τα φασινο-χαμαλίκια*                                        
                                                    [που όταν βρήκα εγώ μπροστά μου,
          μεσάνυχτα είχα, κι έσπαγα τα κερατά μου...

Μα για του στραβού το δίκιο,
                                       [και για να είμαι ειλικρινής,
για γιατροσόφια κάναμε το μάθημα της υγιεινής....

Ο φουκαράς ο δάσκαλος, ένας φαρμακοποιός Υδραίος,
στη μία μόνο ώρα που είχε εβδομαδιαίως,
να μάθουμε κάτι αγωνιζότανε, 
                                                      [αλλά ματαίως,
γιατί ήταν άνθρωπος μαλακός και εγώ... ο τελευταίος
της τάξης, σ' όλα τα μαθήματα,
                                                [συνήθως ήμουν κοιμισμένος,
καθότι απ' τη σχολή ήμουν απογοητευμένος,
και μέσα μου πια απ' όλα παραιτημένος. 

Ο λόγος ήταν ότι φοιτούσα φοβισμένος,
από μαθητές μεγαλυτέρων τάξεων,
                           [δαρμένος και βασανισμένος,
που κι αυτοί πρωτύτερα 'χαν βασανιστεί,
φαύλος... μα φαύλος κύκλος δηλαδή,
με τα γνωστά καψόνια, άλλως βασανιστήρια...

Μια συμπεριφορά των μαθητών πολύ μυστήρια,
αλλά ''όποιος εδέχθη βία, όπως εξηγούν οι ψυχολόγοι,
θα την ανταποδώσει'', 
                                [αυτοί και μόνο είναι οι λόγοι.

Ο καπτα Γιώργης Μπρούτζος μούπε,
                                          [πως κείνα έχουν πλέον ξεχαστεί,
μα το γεμάτο μίσος χαστούκι του Χατζηευαγγέλου,
                                        [απ' το μνήμη μου δεν λέει να σβηστεί,
και ίσως απ' αυτό προέρχεται,
                              [το πρόβλημα πούχω στο ένα μου τ' αυτί..

Ούτε ξεχνιέται των Πέρκιζα και Παπαδημητρίου η σαδισμο-διαστροφή,
με απειλές να με σηκώνουν βράδυ απ' το κρεββάτι, δίνοντας τη διαταγή,
δυό όροφους κάτω να πάω, νερό να φέρω
                                                                  [όταν διψούσανε αυτοί.

Τι περισσότερο και χειρότερο κανείς να πει ?
Για τον φούσκο πούφαγε ο Σεργάκης απ' τον Σκορδή,
κι έκανε να συνέλθει από το κτύπημα ως τ' άλλο το πρωί,
ή για του Ζαμπάζα τον πολύωρο βασανισμό,
από τον Χαλδεάκη, στον θάλαμο θαρρώ οκτώ ?

 Αν πονούσε σαν το δικό μου 
                        [και του καπτα Μπρούτζου το αυτί του,
άλλη φαντάζομαι θα ήταν η γνώμη του κι η τοποθέτησή του...


Αλλά για δες... στο νέο μας αιώνα, στη νέα εποχή,
για τα καψόνια του Γιακουμάκη, 
                                [έγινε σάλος στη Γαλακτοκομική Σχολή.

Για κείνα τα ψυχικά τραύματα, πέρα απ' τα σωματικά, 
                                                        [που τότε είχαμε 'μείς  δεχτεί,
ουδείς ποτέ ασχολήθηκε ή πρόκειται ν' ασχοληθεί...

Νομίζω λοιπόν πως χρειαζόταν κάποιος δυό λόγια γι αυτά να πει,
και να μιλήσει για τα ανθρώπινα δικαιώματα,
                                          [που απ' όλους είχαν καταστρατηγηθεί,
από τον διοικητή έως και τον τελευταίο καθηγητή,
που παρακολουθούσαν τους καψονο-βασανισμούς με απάθεια,
προκλητικοί με την πρωτοφανή σιωπή τους,
                                              [ή άλλως ''κάνοντας την πάπια''...

Αλλά ας δούμε και κάτι από την εύθυμη πλευρά...
Θυμάμαι στην τάξη, σε μάθημα κάποια φορά,
να με σκουντά ο Μάκης ο Πατρίκιος δυνατά,
γιατί ροχάλιζα και δεν τον άφηνα να κοιμηθεί...


Έτσι δεν έμαθα ποτέ, ούτε πως... 
                           [εάν τραύμα αιμορραγεί, 
το πιέζεις αρκετά, μέχρι το αίμα να ξεραθεί,
κι αυτό μπροστά μου μετά από χρόνια το είχα βρει...

Ακόμα ένα αστείο που θυμάμαι απ' τον μαθητή Μεμά,
αλλά πολύ χυδαίο ετούτη τη φορά,
που ρώτησε αναιδέστατα και σοβαρο-χαμογελαστά,
"ο αστερισμός της πού@ης* (πούλιας)...                                                   *πωπός
                                                που βρίσκεται κύριε καθηγητά ??"

Άλλοτε πάλι έβγαζα την φυλλάδα της εποχής,
                                               ["το Χτυποκάρδι"* απ' το συρτάρι...
Μ' αυτά και μ' αυτά έμεινα στα γιατρικά ντουβάρι.


           Μέρος 3ο, ''Εσύ θα πας γιατρό ?''



Υπολόγιζα πως το φαρμακείο του πλοίου,
                                                  [ήταν για τον Γραμματικό,   
και το αποτέλεσμα ήταν μπαστούνια να τα βρω,
σαν ανέθεσαν σε μένα τον ανθυπο-πλοίαρχο, 
                                                          [να κάνει τον γιατρό,
που αίμα αν τρέχει, και τύχει να το δω...
με πιάνει τρέμουλο και μισο-λιποθυμώ.                  

''Μαγκιά'', λέγαν συνήθως πως ήταν, (παλιά οι ναυτικοί),
να ''βγάλεις τα μάτια σου'' στα "πόρτα"*,                                                   *λιμάνια
                                           [και σου προσφέρει πιότερη ηδονή...                          
αν πας χωρίς "προφύλαξη" σε πράξη σεξουαλική...

Γελώντας έλεγε, στη σχολή ο Γρουμπός, στον Κοντογ/πουλο,
                                                             [πως ''...είναι σαν να τρώς αυγό με τσόφλια,
αν βάλεις για προστασία απ' αφροδίσια,
                                                               [κείνα τα λαστιχένια κόλπα''...

      Με το σαλπάρισμα λοιπόν,
                                            [όλοι ερχόντουσαν σε μένα,
          με τα ''προσωπικά υδραυλικά'' σταγμένα,
          και μου ζητάγανε σαν νάμουνα γιατρός να τους τα φτιάξω,
          με τα κατάλληλα φάρμακα που θα διατάξω...


          Μη έχοντας κυριολεκτικά ιδέα περί ιατρικής,
          έκανα ότι μου έλεγε 
                                     [ο Νορβηγός καπτάνιος, ο μπεκρής,
          κι έδινα για τη βλεννόρροια τεραμισίν*,                                 *Terramysin
                                                                         [ωστόσο...                  
          και για την τσέρλα και για το πονοκέφαλο
                                                           [το ίδιο μούλεγε να δώσω !

''Προφύλαξη,* έλεγα στους ναύτες, πάρτε'',                                    *προφυλακτικά
                                                             [την υγειά τους νάχουν...     
αλλά στα απόκρυφά τους όλοι με γράφουν.

Στο πρώτο πόρτο νάσου και πάλι στα μπουρδέλα τρέχουν,
και με διαρροή πάλι απ' τις "κυρίες" να επιστρέφουν,
που της ξεροκεφαλιάς τους είναι η απόρροια,
να μη σου πω ότι πουλάν και μούρη,
                       ότι είναι ντούροι, αν έχουνε βλεννόρροια.

Στις αρχές του περασμένου αιώνα του εικοστού,
ήταν μαγκιά το αφροδίσιο αυτό,
                                         [και ένδειξη ανδρισμού,
και υποφέρανε οι άντρες με καμάρι...

Τώρα έβλεπα την άγνοια,* 
                    [όπως και τότε να ξαναβγαίνει για σαφάρι !

Τους έλεγα ότι η βλεννόρροια, δεν θεραπεύεται,
απλώς επουλώνεται πρέπει να ξέρετε,
και κοροϊδεύαν λέγοντας,
                           ["αυτός ότι θυμάται χαίρεται"

Μέχρι η Μαρκόνισα μην υστερήσει,
στον φόρμαν* του λιμανιού τα είχε ρίξει...                             *εργοδηγός

Σε δυό μέρες μου ζήτησε ντροπαλά,
                                                [το θαυματουργό μου χάπι
και μούπε μην τ' αναφέρω...
                                 [γιατί ειρωνικές αιχμές ετούτη θάχει.


Μα τώρα στα σοβαρά.....
                                [και πριν να πούμε αντίο,
για πες μου φίλε...
                       [εάν καεί κάποιος με θείο,
όλοι θα πούνε.... ''για γιατρό είχαμε έναν αχρείο,
όπου τον άφησε για να πεθάνει''.

Μα άμα δεν ξέρει τι να κάνει ?...
....και μην νομίζεις ότι ξέρουνε κι οι άλλοι,
με την Τεραμισίν και κάνα "Μέντικο"* βολεύονται                           *Pan medico"
                                        [οι ξύπνιοι του μαθήματος, και πάλι...



        Απ' τον ύπνο με ξύπνησε πόνος στ' αυτί μου δυνατός,
             κι αντί να πάω να με δει (αληθινός) γιατρός,
             ''τ' όνειρο'' άρχισα να καταγράφω λεπτομερώς...
          Αν σκέπτεσαι λοιπόν φίλε,
                                           [να γίνεις καπετάνιος, ναυτικός,
              να ξέρεις τίποτα απ' όσα είπα ίσως δεν ευσταθεί,
              απλώς ονειρευόταν ένας απόμαχος,
                                                        [πέστο κακιά στιγμή....
________________________________________________

1. Βίτζι, βαρούλκο
    Μπουλμές, το μεταλλικό χώρισμα των διαμερισμάτων
    Σκαρμός, εξάρτημα πλεούμενου

____________________________________________________

Από το βιβλίο "Σπασμένος κάβος", βιωματικό έμμετρο έργο
του Οδυσσέα Ηβιλάγια No 134 / e-mail: pmataragas@yahoo.com /
Επιμέλεια - προσαρμογή κειμένων Cathy Rapakoulia Mataraga





_________________________________________________________________


Σημειώσεις:

PAN MEDICO, ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΣΤΟ V.H.F.
Pan medico παν-μέντικο όταν χρειαζόμαστε στο καράβι ιατρική βοήθεια ή υπάρχει γενικώς σοβαρό ιατρικό πρόβλημα....

* VHF (Very High Frequency, πολύ υψηλή συχνότητα), Τα υπερβραχέα κύματα είναι περιοχή των ραδιοκυμάτων με συχνότητα μεταξύ 30 και 300 ΜHz και μήκος κύματος αντίστοιχα, μεταξύ 1 μέτρου και 10 μέτρων. Βρίσκονται μεταξύ των δεκατομετρικών μικροκυμάτων και των βραχέων κυμάτων. Οφείλουν την ονομασία τους στο μικρό μήκος κύματος που έχουν σε σχέση με τις υπόλοιπες ζώνες ραδιοκυμάτων. Με βάση τη συχνότητα ονομάζονται VHF (Very High Frequency, πολύ υψηλή συχνότητα), όρος που χρησιμοποιείται διεθνώς.


*Το «Χτυποκάρδι»,  Στις αρχές του 1957 συνέβη κάποιο παράξενο -ιατρικώς- γεγονός: μεγάλη μερίδα του (ανδρικού) πληθυσμού της χώρας παρουσίασε συμπτώματα έντονης ταχυκαρδίας!
Αιτία ήταν ένα εβδομαδιαίο περιοδικό της εποχής, το πρώτο πραγματικά ερωτικό έντυπο που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα. 
Είχε εξώφυλλα με ημίγυμνα μοντέλα σε προκλητικές στάσεις, κάτι που ανέβαζε τους καρδιακούς παλμούς των αναγνωστών, και 84 σελίδες με ιδιαίτερα τολμηρό περιεχόμενο που ανέβαζαν ακόμα περισσότερο τους χτύπους της καρδιάς! 
Το «Χτυποκάρδι», με εκδότη τον Μιχάλη Σαλίβερο (γνωστό για τις «λαϊκές» εκδόσεις του), εμφανίστηκε στα περίπτερα αρχές του 1957 δημιουργώντας πάταγο! Είχε το προνόμιο, βλέπετε, να εισάγει στα εγχώρια (αυστηρά, σε βαθμό ασφυξίας) ήθη, τη μόδα των ερωτικών περιοδικών, που ήδη αποτελούσαν... καθεστώς σε πολλές άλλες χώρες.



  σπασμένος κάβος